Driehoek van Macht

Moet het Westen een stapje terug doen?
Alexander Stubb behoort tot een zeldzaam politiek ras. De Finse president is tegelijk intellectueel zwaargewicht en praktiserend staatsman met een CV waar je U tegen zegt (Premier, Europarlementariër, minister van Buitenlandse Zaken en Financiën, President etc.). En, niet onbelangrijk in het tijdperk-Trump: Stubb golfde ooit op hoog niveau. De twee presidenten schijnen regelmatig te spreken over hun gedeelde sport en wonnen vorig jaar zelfs samen een dubbeltoernooi op Mar-a-Lago.

Deze bijzondere combinatie van rollen maakt Stubbs visie op de veranderende wereldorde bij voorbaat interessant. Tel daar de lyrische aanbevelingen van een hele reeks geopolitieke denkers bij op, en de verwachtingen zijn hooggespannen. Boeken van politici stellen in dit soort omstandigheden nogal eens teleur, maar Driehoek van macht doet dat nadrukkelijk niet.

Stubb beschrijft de overgang van een relatief stabiele wereldorde naar wanorde als een krachtmeting tussen het mondiale Westen en Oosten, waarbij het mondiale Zuiden de doorslag zal geven. Die zeer uiteenlopende groep landen kan de balans de komende decennia richting het Westen laten doorslaan, of juist richting China en Rusland.

Voor onze omgang met dat mondiale Zuiden is Stubbs advies even eenvoudig als ongemakkelijk: het Westen moet een stapje terug doen en zich bescheidener opstellen. Hij noemt dat waardengebaseerd realisme: handelen vanuit democratische en liberale waarden zonder de illusie dat iedereen die deelt, of zou moeten delen. Daar wringt het boek ook een beetje. Bescheidenheid is immers niet direct een eigenschap die men met Donald Trump associeert, maar Stubb laat onbesproken dat de leider van het Westen een heel ander advies lijkt te volgen. Hoewel wellicht begrijpelijk gezien de politieke machtsverhoudingen, is het sparen van Trump wel opvallend voor een denker die hypocrisie als een van de zwaktes van het Westen aanwijst.

Maar verder is Stubbs middenweg tussen naïef idealisme en cynische machtspolitiek overtuigend. Dat komt mede door zijn stijl: helder en bondig. De Engelse hardback die ik las telt slechts 216 pagina’s met een groot lettertype en veel witruimte. De Nederlandse editie oogt met 320 pagina’s aanzienlijk zwaarder dan het betoog in werkelijkheid is.

Ik gebruik het woord niet vaak, maar hier is het op zijn plaats: Driehoek van macht is een must-read voor geïnteresseerden in de internationale politiek. Als een van de weinigen kan Stubb diepzinnig over de macht nadenken, terwijl hij haar zelf uitoefent. En er af en toe een rondje golf mee speelt.

Alexander Stubb
Driehoek van Macht. Naar een nieuwe balans in de wereldorde.
Bot Uitgevers, Amsterdam, juli 2026
320 pagina’s, €29,99
ISBN : 9789083610177