Lang zal ik lekker leven

Nederlanders hebben het goed. Heel goed zelfs. We leven lang, zijn relatief welvarend, hoogopgeleid en vrij. We sporten, streamen, scrollen, bestellen, reizen en genieten. En precies daar begint volgens Peter Kanne het probleem. In Lang zal ik lekker leven houdt hij de Nederlandse burger een spiegel voor: zijn we nog bereid iets te doen voor het collectief, of zijn we vooral druk met ons eigen comfortabele leven?

 

Kanne beschrijft de Nederlander als een genotzuchtige individualist. Niet per se kwaadaardig of onverschillig, maar wel gewend geraakt aan gemak, keuzevrijheid en persoonlijke welvaart. We willen gezonde zorg, goed onderwijs, betaalbare woningen, een leefbare planeet en een sterke democratie. Maar zodra die doelen iets vragen van ons eigen gedrag, onze portemonnee of onze leefstijl, wordt het ingewikkeld.

 

Een scherpe diagnose van een comfortabele samenleving
De kracht van het boek zit in de brede blik. Kanne verbindt thema’s die vaak apart worden besproken: gezondheid, werk, communicatie, duurzaamheid, democratie en weerbaarheid. Daarmee laat hij zien dat veel maatschappelijke vraagstukken dezelfde onderlaag hebben: We verwachten veel van overheid, bedrijven en instituties, maar gedragen ons tegelijkertijd als consumenten die vooral niet te veel willen inleveren.

Dat maakt Lang zal ik lekker leven interessant voor iedereen die werkt in public affairs. Want achter veel politieke dossiers schuilt precies deze spanning: tussen individueel belang en collectieve verantwoordelijkheid. Of het nu gaat om klimaatbeleid, preventie, woningbouw, arbeidsmarkt, bestaanszekerheid of democratisch vertrouwen: steeds opnieuw botst de vraag wat nodig is voor de samenleving met de vraag wat burgers acceptabel vinden voor zichzelf. Kanne schrijft toegankelijk en met vaart. Zijn ervaring als opinieonderzoeker is duidelijk merkbaar. Hij weet cijfers, onderzoek en maatschappelijke observaties soepel aan elkaar te verbinden. Daardoor leest het boek als een goed onderbouwde tijdgeestdiagnose.

 

Herkenbaar, maar niet altijd verrassend
De analyse is overtuigend, maar niet op alle punten vernieuwend. Dat individualisering, consumentisme, gemakzucht en afnemend collectief besef grote maatschappelijke problemen veroorzaken, is geen geheel nieuwe gedachte. Wie het publieke debat volgt, zal veel herkennen. Het boek verrast dus niet altijd in de diagnose. De toegevoegde waarde zit eerder in de stapeling: Kanne brengt veel losse signalen samen en laat zien hoe ze elkaar versterken. Daardoor ontstaat een ongemakkelijk totaalbeeld.

Soms had de analyse nog scherper kunnen worden als Kanne meer ruimte had genomen voor de vraag hoe verandering politiek mogelijk wordt. Want constateren dat burgers, overheid, markt en elite allemaal onderdeel zijn van hetzelfde patroon is één ding. Maar hoe doorbreek je dat patroon in een samenleving waarin vertrouwen laag is, belangen botsen en politiek vaak wordt afgerekend op korte termijn ongemak?

 

Relevant voor public affairs
Voor public affairs-professionals is dat misschien wel de interessantste vraag. Het boek laat zien waarom draagvlak niet kan worden gereduceerd tot communicatie achteraf. Als beleid vraagt om gedragsverandering, offers of solidariteit, moet je vroeg begrijpen wat mensen raakt, waar weerstand ontstaat en welke waarden onder een dossier liggen. Kanne maakt duidelijk dat maatschappelijke verandering vraagt om meer dan een goede campagne of een slimme boodschap. Er is leiderschap nodig dat niet alleen uitlegt wat er moet gebeuren, maar ook waarom. Leiderschap dat burgers serieus neemt, zonder hen alleen als klant of kiezer te benaderen. En belangenbehartiging die niet alleen inzet op het eigen gelijk, maar ook oog houdt voor het grotere maatschappelijke verhaal.

 

Dat maakt Lang zal ik lekker leven een interessant boek. Niet omdat het alle antwoorden geeft, maar omdat het helpt om scherper te kijken naar de onderstroom onder politieke dossiers. De vraag is niet alleen: wat wil de burger? Maar ook: wat vragen de grote opgaven van deze tijd eigenlijk van ons als het gaat om burgerschap? Kanne brengt de thema’s helder bij elkaar en maakt voelbaar hoe urgent de vraag is of Nederland nog voldoende “wij” over heeft. Voor public affairs-professionals is het vooral een uitnodiging om verder te kijken dan standpunten, peilingen en beleidsvoorstellen.

Bente van Oort

 

---

 

Lang zal ik lekker leven 
Peter Kanne
Meulenhoff
264 pagina’s, €21,99
ISBN: 9789089683625